In onze cultuur wordt betekenis vaak als essentieel gepresenteerd – alsof we zonder een groter doel niet echt leven. Als je in deze gedachte meegaat, kun je gaan geloven dat álles betekenisvol moet zijn. Maar onderzoek door Leonard L. Martin wijst in een heel andere richting. De zoektocht naar betekenis is misschien helemaal geen aangeboren menselijke behoefte. Het zou wel eens een copingmechanisme kunnen zijn, een manier om om te gaan met de onzekerheid en de druk van onze complexe moderne wereld.

Waar coaches en begeleiders vaak focussen op het vinden van ‘de ware passie’ en streven naar betekenisvolle doelen, laat het onderzoek van Martin ons zien dat de noodzaak om alles zinvol te maken misschien een aangeleerde reactie is. Het vraagt ons om te heroverwegen hoe we mensen begeleiden in hun zoektocht naar voldoening – niet door altijd naar de ‘diepere waarheid’ te zoeken, maar juist door soms de vrijheid van betekenisloosheid toe te laten.

Multigepassioneerd zijn

Zeker als je iemand bent met vele interesses en projecten – een creatieve generalist, multipotential, of polymath – heb je misschien vaak geworsteld met de vraag: Wat is mijn reden van bestaan? Voor jou kan het soms voelen alsof je verplicht bent om één overkoepelend doel te vinden dat alles verbindt. De druk om een ‘ware passie’ of levensdoel te vinden kan overweldigend zijn en nog frustrerender: het kan je het gevoel geven dat je iets mist of de zoektocht niet ‘goed’ doet. In die zin kunnen de bevindingen uit Martins onderzoek heel bevrijdend zijn: laat de eeuwige zoektocht naar de ‘reden van leven’ los en ontdek wat voldoening geeft in het hier en nu.

Betekenis als copingsmechanisme

In traditionele samenlevingen, zoals die van jagers-verzamelaars, leefden mensen vooral in het moment. Hun acties, zoals voedsel verzamelen of zorgen voor hun familie, kregen direct beloning en feedback. De moderne samenleving daarentegen is gericht op lange-termijndoelen – diploma’s, carrières, pensioen. In deze cultuur leren we al vroeg dat we ergens naartoe werken. Het gevolg? We zijn altijd bezig met het waarom, altijd op zoek naar rechtvaardiging. De behoefte aan betekenis helpt ons om die lange-termijninspanningen draaglijk te maken.

Maar als we eerlijk zijn, kost die constante zoektocht naar betekenis ook energie. Het zorgt bij sommige mensen voor ‘purpose anxiety’: een constante onrust dat we misschien nog niet de juiste richting hebben gevonden.

Oefenen in het loslaten van betekenis

In mijn werk met multipotentials en creatieve generalisten help ik mensen om die ‘purpose anxiety’ los te laten en zich te richten op wat hen nu inspireert. Het is een mindset waarmee je kan experimenteren en die je gaandeweg verder kan ontwikkelen. Zoals bijvoorbeeld met deze oefening:

Maak een “zinloze” to-do Lijst

Wat? Maak een lijst met kleine, plezierige activiteiten die je kan doen zonder dat ze een duidelijk nut of doel hebben. Dit kan zijn: een mooie steen vinden, een onbekende route naar huis nemen, of een lied uit je kindertijd zingen. Kies één activiteit per dag om uit te voeren.

Waarom? Dit oefent je in het waarderen van momenten die geen groter doel dienen. Door deze simpele acties te doen zonder dat ze direct iets ‘opbrengen,’ creëer je ruimte voor spel en creativiteit. Onderschat deze oefening niet, het zou kunnen dat je er in het begin veel weerstand bij voelt ;-).

Durf het proces te omarmen

Door je te richten op die directe ervaringen verleg je de focus van betekenis naar voldoening in het moment. Voor creatieve generalisten betekent dit o.a. dat je je passies kunt verkennen zonder de druk van rechtvaardiging, dat je kan leren om op een lichtere manier met purpose anxiety om te gaan.

Gebaseerd op het onderzoek: “Finding Life Satisfaction Beyond Meaning: An I-D Compensation Perspective” (Martin e.a.)